Appearance
Senaryoyu oynat ve kuklayı konuştur
Yeni bir proje açın. Anlatıcı ve Oynatma düğmesi adında iki kukla oluşturun. Tüm kuklalar için Senaryo listesini ve satır, oynuyor, konuşuyor değişkenlerini oluşturun. Listeye sırayla “Işıkları açıyorum.”, “Sahne hazır.” ve “Gösteri başlıyor.” yazın.
Düğmeyi ve kısayolu bağla
- Oynatma düğmesinde merkezleri aynı olan Oynat ve Durdur kılıklarını çizin. Birinde üçgen, diğerinde kare kullanın. Düğmeyi bayrakta x = 180, y = −130 konumuna gönderin. Böylece sürükleseniz bile yeni çalıştırmada sağ alt köşeye döner.
- oynatmayı değiştir haberini oluşturun. Boşluk tuşuna basılması ve düğme kuklasına tıklanması bu haberi göndersin.
- Haberi alınca oynuyor = 1 ise 0 yapın. Program durmuşsa ve listede replik varsa oynatmayı açın. Satır numarası listeyi geçmişse önce 1 yapın.
- Düğmenin kılığını oynuyor değişkeninden seçin. 1 için Durdur, 0 için Oynat görünür.
Düğmeye geçiş animasyonu ekle
- Oynatma düğmesi kuklasına ikinci bir oynatmayı değiştir haberini aldığımda dizisi ekleyin. Bu dizi düğmenin görünüşünü değiştirir. Önceki dizi oynatmayı ve kılığı yönetir.
- Düğmeyi yüzde 52 boyuta getirin ve hayalet etkisini 0 yapın. Altı kez boyutu 8, hayalet etkisini 6 artırıp her adımda 0,03 saniye bekleyin.
- Geçişin sonunda boyutu 100, hayalet etkisini 0 yapın. Böylece düğme normal görünümüne döner ve yeni tıklamaya hazır olur.
Beklenen sonuç. Düğmeye tıkladığınızda veya boşluğa bastığınızda yeni kılık kısa süre büyüyüp solar, ardından tam boy ve görünür kalır. Geçiş sırasında tekrar basarsanız efekt başlangıç değerlerinden yeniden oynar.
Replikleri sırayla göster
- Anlatıcıda bayrakla satırı 1, konuşuyor değerini 0, oynuyor değerini 1 yapın.
- Tek bir sürekli döngü, oynatma açıkken sıradaki satırı listeden okur. Replik balonunu 2 saniye gösterirken konuşuyor = 1 olur.
- Balon kapanınca konuşuyor değerini 0 yapın, satırı bir artırın ve 0.5 saniye bekleyin. Satır listeyi geçmişse oynatmayı kapatın.
Beklenen sonuç. Bayrakta ilk replik başlar. Durdur’a bastığınızda açık balon kendi süresini tamamlar, ardından yeni replik başlamaz. Oynat’a basınca sıradaki replik gelir. Son replikten sonra Oynat’a basmak ilk satırdan başlatır. Tıklama ve boşluk aynı döngüyü kontrol ettiği için üst üste replik başlamaz.
Duraklatıp devam etmeyi deneyin. İlk replik “Işıkları açıyorum.” görünürken Durdur düğmesine basın. Balon kapanana kadar bekleyin. “Sahne hazır.” kendiliğinden başlamamalı. Oynat düğmesine basınca ikinci replik görünür. Son replik de tamamlandıktan sonra Boşluk ile yeniden başlatın. İlk replik tekrar görünür.
Ağız hareketini ekle
- Anlatıcının kılığını üç kez çoğaltın. İlk kılığa Dinleniyor adını verin. Diğer üçünde ağzı küçük, orta ve geniş açık çizin. Bir vektör kılığı kullanıyorsanız yalnız ağız çizgisinin noktalarını düzenleyin ve kılık merkezini koruyun.
- Anlatıcıya ikinci bir bayrak dizisi ekleyin. konuşuyor = 1 iken 2–4 arasında rastgele bir kılık seçip 0.1 saniye bekleyin.
- Konuşma dışında Dinleniyor kılığına dönün. Anlatıcı konuşmayı bitirdiğinde ağız kendi başlangıç görünümüne döner.
Ağzın kapanmasını kontrol edin. Senaryo listesinde tek bir replik bırakıp bayrağa basın. Balon açıkken anlatıcının ağzı açık kılıklar arasında geçer. Balon kapandığında anlatıcı Dinleniyor kılığına döner. Seslendirmeli diziyi kullanıyorsanız aynı dönüşü ses bittikten sonra gözlemleyin.
Senaryo listesi ve ilerleme çubuğu · Seslendirilen diyalog
L tuşuyla replik dilini değiştir
- Çeviri ve Metinden Sese eklentilerini ekleyin. Diller listesini oluşturun. Her dil kodunu ayrı bir öğeye yazın. Önce Türkçe tr ile başlayın, ardından İngilizce en, Fransızca fr, Almanca de, İtalyanca it, İspanyolca es, Japonca ja, Korece ko, Rusça ru ve Arapça ar ekleyin. Listeye en az bir öğe girin.
- dil sırası, replik dili ve sesli replik değişkenlerini oluşturun. L tuşu dil sırasını bir artırır ve son öğeden ilkine döner.
- Anlatıcıdaki eski bayrak ve replik döngüsünü aşağıdaki tek diziyle değiştirin. Bayrak dil sırasını 1 yapar ve anlatıcıya ciyak sesini verir. Döngü her repliğin başında o anki dil kodunu saklar. Türkçe seçiliyse listedeki metni kullanır, diğer dillerde önce çevirir. Boş sonuçta o replik Türkçe okunur.
- Aynı dil kodunu seslendirmeye, aynı replik metnini balona ve konuş bloğuna verin. Konuşma bitince balonu temizleyin. Oynatma düğmesinin ve ağız hareketinin dizileri önceki bölümlerdeki gibi çalışır.
Beklenen sonuç. Bayrakta ilk replik Türkçe başlar. Konuşma sırasında L’ye basılırsa açık replik tamamlanır ve sonraki replik yeni dili kullanır. İlk iki basışta İngilizce ve Fransızca seçilir. Yukarıdaki on öğeli listeyi kullanıyorsanız Arapçadan sonraki basış Türkçeye döner. Projeyi duraklatıp L’ye basarak sıradaki repliğin dilini önceden seçebilirsiniz. Çeviri ve seslendirme hizmetlerine internet erişimi gerekir.
Dil listesini genişlet
- Yukarıdaki Diller listesinin sonuna Portekizce (pt), Lehçe (pl), Basitleştirilmiş Çince (zh-cn), Geleneksel Çince (zh-tw), Felemenkçe (nl) ve İsveççe (sv) için birer öğe ekleyin. Aynı L tuşu dizisini kullanın.
- Oynatmayı duraklatın, L ile Arapçayı geçip Portekizceyi seçin ve bir replik oynatın. Sonraki her dilde balondaki çeviriyi ve seslendirmeyi ayrı ayrı kontrol edin. İki Çince seçenekte balondaki yazı biçimini karşılaştırın. Studio 3.4, iki seçeneği de Mandarin seslendirmesine bağlar.
- İsveççeden sonra L’ye bir kez daha basın. Bir sonraki repliği oynatın.
Beklenen sonuç. Seçim eklenen altı öğeyi sırayla dolaşır ve son öğeden sonra Türkçeye döner. Bir dilde çeviri veya ses gelmezse aynı repliği İngilizceyle de deneyerek sonucu karşılaştırın.
Dekor numarasıyla replik seç
- Sahnenin dekor listesinde sırayla Atölye, Sergi ve Bahçe olsun. Tüm kuklalara açık replikler listesine aynı sırayla Atölyeye hoş geldin., Sergiyi incele. ve Bahçeye çıkalım. cümlelerini yazın.
- slaytı oku haberini oluşturun. Sahnenin bayrak dizisinde ilk dekoru seçip haberi gönderin. K tuşu bir sonraki dekora geçip aynı haberi göndersin.
- Anlatıcı kukla haberi alınca dekor numarası bloğunu replikler listesinin ... öğesi bloğunun sıra kutusuna taksın. Öğeyi iki saniye balonda göstersin.
Beklenen sonuç. Bayrak ilk repliği açar. Her balon kapandıktan sonra K tuşuna basın. İkinci ve üçüncü replik ilgili dekorla birlikte görünür. Bir basış daha ilk dekora ve ilk repliğe döner. Dekorların sırasını değiştirirseniz replik listesini de aynı sıraya getirin.
Slaytın replik listesini denetle
- Sahneye D ile listeyi açıp kapatan diziyi ekleyin. Yeni liste oluşturmak yerine slaytların kullandığı replikler listesini seçin.
- Bayrakta liste açık değerini 0 yapıp replikler listesini gizleyin. Bu iki adımı mevcut Sahne başlangıcının başına da bağlayabilirsiniz.
- D ile listeyi açın. K ile dekoru değiştirin ve gösterilen repliği listede aynı sıradaki satırla karşılaştırın. D ile listeyi kapatıp bir kez daha dekor değiştirin.
Beklenen sonuç. İlk D basışı listeyi gösterir, ikincisi gizler. Liste gizliyken de doğru replik balonda görünür. Liste görünürlüğünü değiştirmek replikleri ve dekor sırasını korur.
Slayt başlığını vektör dekorda düzenle
- Sahne’yi seçip Dekorlar sekmesine geçin. Sergi dekorunu açın. Düzenleyicide Vektöre Dönüştür düğmesi görünüyorsa onu seçin.
- Metin aracıyla dekorun üstüne Sergi yazın. Metni düzenleyicide ayrı bir nesne olarak bırakın. Biraz uzağına ikinci bir metin alanı açıp 🎨 emojisini yapıştırarak bir simge deneyin. Emoji görünmezse aynı yere bir daire ve birkaç renkli noktayla bir palet simgesi çizin.
- Metin aracına dönüp başlığı Renk Sergisi olarak değiştirin. Dekor listesindeki adı Sergi olarak bırakın. Kod sekmesine dönüp önceki slayt dizisini çalıştırın ve Sergi’ye geçin.
Beklenen sonuç. Sahne yeni başlığı gösterir ve Sergi repliği aynı sıradan okunur. Başlık, dekorun adı ve dekorun listedeki sırası ayrı ayrı düzenlenebilir. Sahneyi büyütüp metnin ve simgenin görünümünü kontrol edin.
Tek kuklada beş menü bölgesi oluştur
- Menü adında tek bir kukla oluşturun. Kostüm merkezini şeridin ortasına koyun. 250 birim genişliğinde dolu bir şeridi 50 birimlik beş eşit bölgeye ayırın. Bölgelere soldan sağa Dil, Önceki, Tekrar, Sonraki, Müzik yazın. Kuklanın x konumunu 0, boyutunu %100 yapıp sahnenin altına yerleştirin. Şeridin sol kenarı x = −125, sağ kenarı x = 125 olsun.
- Menü kuklası için fark ve bolge değişkenlerini oluşturun. Tıklamada fare x konumundan −125 değerini çıkarın. Sonuç 0 ile 250 arasındaysa ve 250'den küçükse, fark / 50 sonucunu aşağı yuvarlayıp 1 ekleyin.
- bolge değerine göre aşağıdaki beş haberden birini gönderin.
- Tıklama bölgelerini denemek için Anlatıcıya aşağıdaki alıcıları ekleyin. Her biri aldığı haberin adını göstersin.
Beklenen sonuç. Her bölgenin ortasına tıkladığınızda ilgili eylemin adı görünür. x = −75 ikinci bölgeye, x = 75 beşinci bölgeye aittir. Bu aşamada balonlar bölgeyi doğrulamak için kullanılır.
Menüyü her açılışta yerine koy
- Menü kuklasına bir yeşil bayrak tıklandığında dizisi ekleyin. Konumu (0, −150), boyutu %100 yapın.
- Ön katmana git ve göster bloklarını bağlayın. Menü şeridinin sağ ve sol kenarları x = −125 ile 125 arasında kalır.
Beklenen sonuç. Menüyü sürükleyip boyutunu değiştirin ve yeniden bayrağa tıklayın. Şerit sahnenin altına döner. Sol baştaki Dil ve sağ baştaki Müzik bölgeleri yeniden aynı x aralıklarında çalışır.
Menü ve klavyeyle slayt değiştir
- Beş bölgeli menüyü, üç dekoru ve slaytı oku haberini aynı projede kullanın. Anlatıcının dekor numarasına göre replik seçen slaytı oku dizisini koruyun. Menü testindeki onceki slayt, slayti tekrarla ve sonraki slayt balon dizilerini kaldırın.
- Sahneye aşağıdaki üç alıcıyı ekleyin. Önceki ve Sonraki önce dekoru değiştirir. Tekrar mevcut dekoru korur. Üçü de önce slaytı göster haberinin tamamlanmasını bekler, ardından slaytı oku haberini gönderir. Bayrakta ilk dekoru seçen diziyi koruyun.
- Menü kuklasında sol ok, boşluk ve sağ ok için aşağıdaki göndericileri ekleyin. Oynatma düğmesindeki boşluk kısayolu da projedeyse kaldırın. Bu denemede boşluk mevcut slayti tekrarla okutur. Sahnedeki eski K kısayolunu da kaldırabilirsiniz.
Beklenen sonuç. Bayrakta Atölye görünür. Önceki’ye tıklayınca Bahçe’ye geçilir. Boşluğa basınca Bahçe’nin repliği yeniden görünür ve dekor aynı kalır. Sağ ok Atölye’ye, Sonraki düğmesi Sergi’ye geçer. Her adımı replik balonu kapandıktan sonra deneyin.
Slayta göre kuklayı göster veya gizle
- Sergi levhası adında bir kukla ekleyin. Bu kuklayı yalnızca ikinci dekorda göstereceğiz. Kuklaya aşağıdaki slaytı göster alıcısını ekleyin. Anlatıcı ve Menü her dekorda görünür kalabilir.
- Sahnenin bayrak dizisinde ilk dekora geçtikten sonra slaytı göster haberini sal ve bekle bloğunu ekleyin. Ardından slaytı oku haberini gönderin. Sahnenin Önceki, Tekrar ve Sonraki dizileri de yukarıdaki bloklarda aynı sırayı kullanır. K kısayolunu tuttuysanız aynı bloğu oraya da ekleyin.
Beklenen sonuç. Atölye’de levha gizlidir. Sergi’ye geçince replik başlamadan levha görünür. Tekrar’a basınca levha görünür kalır. Bahçe’ye geçince yeni replik başlamadan levha gizlenir.
Bir düğmeye iki slayt davranışı ver
- Deneme düğmesi kuklasını oluşturun. Aynı şeklin Mavi ve Turuncu kılıklarını hazırlayın. Kılık listesinde Mavi birinci, Turuncu ikinci olsun. Düğmeyi menüden ayrı bir yere koyun.
- Görünürlük örneğindeki slaytı göster haberini bu kuklada da karşılayın. Düğme yalnız Atölye ve Sergi’de görünür. Bayrakta kılığı Mavi yapın ve sürükleme modunu sürüklenmez olarak ayarlayın.
- Tıklanınca dekor numarasını kontrol edin. Atölye’de Turuncu’ya geçip 0,2 saniye sonra Mavi’ye dönün. Sergi’de kılık numarası 1 ise Turuncu’ya, 2 ise Mavi’ye geçin. Burada kılık numarası düğmenin durumunu saklar.
Beklenen sonuç. Atölye’de tıklayınca kısa bir turuncu parıltı görürsünüz. Sergi’de her tıklama rengi değiştirir ve yeni renk kalır. Bahçe’ye geçince düğme gizlenir. Atölye’de parıltının bitmesini bekleyerek sonraki adımı deneyin.
Menüden replik dilini seç
- Dil listesiyle oynatma denemesine Menü kuklasını ekleyin. Anlatıcıdaki L tuşuna basılınca başlayan dil değiştirme dizisini aşağıdaki iki diziyle değiştirin. Menü testinden dil degistir haberini gösteren deneme balonunu da kaldırın.
- L tuşu ve Dil bölgesi aynı dil degistir haberini göndersin. Anlatıcı haberi alınca dil sırası değerini Diller listesinin uzunluğu ile kalan hesabına sokup 1 eklesin. Böylece son dilden sonra ilk dil seçilir.
Beklenen sonuç. Diller listesine sırayla tr, en ve fr yazın. Bayraktan sonra Dil’e tıklayın. Bir sonraki replik İngilizce gelir. L’ye basınca Fransızca, Dil’e yeniden tıklayınca Türkçe seçilir. Her seçimi bir sonraki replikte kontrol edin.
Anlatıcıya tıklayıp repliği tekrarla
- Anlatıcı kuklasına bu kuklaya tıklandığında bloğunu ekleyin. Altına slaytı oku haberini sal ve bekle bloğunu bağlayın.
- Bir sonraki dekora geçin. O slaytın repliği bittikten sonra sahnedeki Anlatıcıya tıklayın.
Beklenen sonuç. Geçerli slaytın repliği yeniden gösterilir ve dekor değişmez. Çok dilli seslendirme dizisini de kurduysanız aynı tıklama repliği seçili dilde yeniden okur.
Slayt repliğini seçilen dilde seslendir
- Üç dekorlu slayt projesini açın. Dil menüsünün haber alıcısını ve Anlatıcının ağız hareketi dizisini ekleyin. Diller listesine sırasıyla tr, en ve fr yazın. Çeviri ve Metinden Sese eklentilerini ekleyin.
- dil sırası, replik dili, sesli replik ve konuşuyor değişkenlerini tüm kuklalara açık oluşturun. Anlatıcıya slayt çevirisi değişkenini de ekleyin. Sahnenin bayrak dizisinde slaytı oku haberini göndermeden önce dil sırası değerini 1, konuşuyor değerini 0 yapın. Dil menüsü bu sırayı değiştirir.
- Anlatıcıdaki eski slaytı oku alıcısını aşağıdaki diziyle değiştirin. Alıcı dil kodunu listeden, Türkçe repliği ise geçerli dekorun numarasından alır. Dil tr dışındaysa repliği çevirmeyi dener. Çeviri boş dönerse Türkçe metni ve ses dilini kullanır. Aynı metni balonda gösterir ve seslendirir.
- konuşuyor değeri seslendirme boyunca 1 kalır. Ses bitince değer 0 olur, ağız dinlenme kılığına döner ve balon temizlenir. Bu denemede sonraki komutu ses bittikten sonra verin.
Beklenen sonuç. Bayrakla Atölye Türkçe anlatılır. Dil’e tıklayıp Tekrar’a basınca dekor değişmeden Atölye İngilizce anlatılır. L’ye ve ardından sağ oka basınca Sergi’nin repliği Fransızca gelir. Çeviri ve seslendirmeyi internet bağlantısı olan bir Studio oturumunda deneyin.
İlk replikten önce anlatıcıyı yerleştir
- Tüm kuklalar için anlatıcıyı hazırla haberini oluşturun. Sahne’nin bayrak dizisinde ilk dekoru ve dil sırasını seçtikten sonra, slaytı oku haberinin hemen üstüne aşağıdaki beklemeli bloğu takın.
- Anlatıcıya aşağıdaki alıcıyı ekleyin. Anlatıcı (−135, −70) konumuna gider, ön katmana geçer ve görünür olur. Menü altta, anlatıcı onun üstünde kalacak şekilde kostüm boyutunu kontrol edin.
Beklenen sonuç. Anlatıcıyı başka bir yere sürükleyip bayrağa tıklayın. İlk replik başlamadan önce anlatıcı sol tarafa döner. Sonraki slayta geçiş onu yeniden konumlandırmaz.
Düğme onayını seçilen dilde seslendir
- Çok dilli slayt projesinde Deneme düğmesini kullanın. Düğme için düğme dili ve düğme metni adında, yalnız bu kuklaya açık iki değişken oluşturun. Diller listesi ve dil sırası tüm kuklalara açık kalsın.
- Düğmenin tıklama dizisinde Atölye kolunda Mavi kılığına döndükten sonra düğme onayı haberini gönderin. Sergi kolunda ise kılık seçen iç eğer/değilse bloğunun hemen altına aynı haberi ekleyin.
- Düğme kuklasında aşağıdaki alıcıyı kurun. Alıcı geçerli dili okur, gerekirse onay cümlesini çevirmeyi dener ve tenor sesiyle okur. Çeviri boşsa onay Türkçe okunur. Anlatıcı kuklası kendi sesini kullanmaya devam eder.
Beklenen sonuç. Atölye’de düğmeye basınca parıltı bittikten sonra Türkçe onay duyulur. Dil’i İngilizceye geçirip Sergi’de düğmeye basınca kılık değişir ve onay İngilizce duyulur. Bahçe’de düğme gizlidir. Her denemeyi önceki seslendirme bittikten sonra yapın.
Menüden fon müziğini açıp kapat
- Sahne seçiliyken Sesler sekmesine kısa bir müzik ekleyin ve adını Fon yapın. Bayrakla ses düzeyini %15 yapıp bitene kadar çal bloğunu sürekli döngüye takın. Her tur sesin bitmesini bekler.
- Müzik bölgesinin gönderdiği muzigi degistir haberini Sahne’de karşılayın. Sahne’nin ses düzeyi 0 ise %15, diğer durumda %0 yapın. Anlatıcıdaki aynı haberin deneme balonunu kaldırın. Sahne’nin ses ayarı yalnız Sahne’de çalan sesleri etkiler.
Beklenen sonuç. Bayrakta fon müziği kısık sesle çalar. Müzik’e bir kez tıklayınca fon susar, ikinci tıklamada çaldığı yerden duyulur. Bu denemede düğme yalnız ses düzeyini değiştirir. Sahne’deki müzik döngüsü sürerken kuklanın ses düzeyi aynı kalır.
Fon sesini bir kez dene
- Sahne seçiliyken Sesler sekmesinde Fon adlı kısa bir ses hazırlayın. Aşağıdaki iki bloğu birleştirin. Bu diziye bayrak veya döngü eklemeden blok yığınına tıklayarak başlatın. Önceki fon döngüsü çalışıyorsa önce durdurun.
- Fon çalarken Anlatıcı kuklasında bir replik başlatın. Fonun kendi ses düzeyiyle çaldığını ve klip bitince bir daha başlamadığını dinleyin.
Beklenen sonuç. Sahne, Fon sesini %15 düzeyinde bir kez çalar. Anlatıcının ses düzeyi değişmez. Fon klibi bitince bu dizi de tamamlanır.
Aynı senaryoyu düzenle ve oynat
- Senaryo listesini düzenleme projesini açın. Bu projeye Anlatıcı ve Oynatma düğmesini ekleyin. İki rehberde de aynı Senaryo listesini ve aynı satır değişkenini kullanın. liste açık, oynuyor ve konuşuyor değişkenleri bütün kuklalara açık olsun. Düzenleyici için oluşturduğunuz yerel liste açık değişkeni varsa, bloklarını yeni ortak değişkene bağlayın.
- Anlatıcının bayrak dizisindeki ilk oynuyor değerini 0 yapın. Proje düzenlemeye hazır başlasın. Oynatma düğmesinde geçiş haberini alan diziyi aşağıdakiyle değiştirin. Liste açıkken kapatmak için S tuşunu kullanın. Liste kapanınca oynatma düğmesi çalışır.
- Düzenleyicide S tuşunun altındaki diziyi oynuyor = 0 ve konuşuyor = 0 koşuluna alın. Durdur’a bastığınızda açık balon bitince listeyi açabilirsiniz. Aynı koşulu, liste açık = 1 ile birlikte, ok ve X/C/V tuşlarına da uygulayın. Aşağıdaki diziler X, C ve V için bu koşulu uygular.
- Oyuncu listenin sonuna ulaştıysa satır liste uzunluğunu aşabilir. Düzenlemeye başlarken liste doluysa ve satır uzunluktan büyükse satırı son geçerli öğeye ayarlayın. Liste boşken satır değerini 1 olarak kullanın. Bu düzeltmeyi S ile listeyi açtığınız kola, listeyi gösterme bloğundan önce ekleyin.
- İlerleme çubuğu aynı satır değişkenini izlemeye devam etsin. Aşağıdaki ok dizilerini düzenleyiciye ekleyin. Slayt değiştiren sol ve sağ ok dizilerini bu projeye eklediyseniz kaldırın. Liste açık ve oynatma durmuşken sağ ok sonraki, sol ok önceki satırı seçer. Son satırdan sonra ilk satıra, ilk satırdan önce son satıra geçilir. Seçili repliği ayrıca seslendiren diziyi eklemeyi bu denemeden sonra yapın.
Beklenen sonuç. S ile listeyi açıp ikinci repliği değiştirin. Listeyi kapatın ve Oynat’a basın. Anlatıcı güncel metni okur veya balonda gösterir. Oynatma sırasında S ve X/C/V listeyi değiştirmez. Durdur’a basıp açık balonun kapanmasını beklediğinizde liste yeniden düzenlenebilir.
